تبلیغات
پایگاه اطلاع رسانی کربلایی حیدر عیسایی - عطش در کربلا
پایگاه اطلاع رسانی کربلایی حیدر عیسایی
نه شرقی نه غربی حكومت علوی

با یک سیر اجمالی و نه خیلی دقیق اگر کسی تاریخ کربلا را تورّق کند، می یابد که مهمترین و برجسته ترین مصیبتی که در کربلا وجود داشته است، مصیبت عطش بوده است.
ببینیم قصه عطش چیست؟
در روز هفتم ماه محرم نامه ای از ابن زیاد به عمرسعد می رسد. در این نامه دستور رسیده بود که باید بین حسین (ع) و یارانش با آب فاصله ایجاد کنید. بهمین دلیل ابن سعد به شخصی به نام "عمرو بن حجّاج"، از سران لشگرش، دستور داد با پانصد سواره نظام بین آب با امام حسین(ع) فاصله بیاندازند. سواره نظام در جنگهای صدر اسلام معادل امروزی جنگجویی است که یک تانک در اختیار دارد. یکی از آن افراد سوار نظام، شخصی به نام "عبدالله ابن حصین عضدی" فریاد بلند کرد که حسین (ع) این آب زلال و صاف که به رنگ آسمان است را نخواهی دید و قطره ای از آن را نخواهی نوشید تا زمانیکه از دنیا بروی! این چیزی است که در تاریخ ثبت و ضبط شده است. تاکتیک دشمن علیه امام حسین، بستن آب بود. از قضا وقتی در تاریخ اسلام دقت کنیم می بینیم که بستن آب شیوه بنی امیه بوده است. در جنگ بدر این کار را ابوسفیان کرد و در جنگ صفین معاویه این کار را کرد. این پدربزرگ و پدر و پسر، شیوه مبارزه شان همین است. بستن آب یک تاکتیک بنی امیه است. پس خود آنها اعلام کردند که ما می خواهیم چنین کاری را کنیم و کردند. یک سیر اجمالی می کنیم در احادیثی که درباره امام حسین (ع) است. تا ببینیم در احادیث در رابطه با عطش چه گفته اند.
احادیث مربوط به عطش:

حدیث اول:
رسول اکرم(ص) فرموده اند: انّ ولدی الحسین یقتل بطف کربلاء غریبا وحیدا عطشانا 
پسرم حسین در صحرای کربلا کشته می شود در حالیکه تنها است، بی یاور است و عطشان است.
حدیث دوم:
دومین جمله ای که من در رابطه با عطش امام حسین(ع) به آن استشهاد می کنم مربوط به ظهور امام زمان (عج) است. انشاء الله این روز را همه ببینیم. امام قبل از ظهورشان سه روز در کعبه معتکف می شوند با گریه و ندبه! آیه شریفه امن یجیب را مکرر می خوانند و به هر صورت اوضاع را به صورت ندبه برای خدا شرح و بحث می کنند، تا اینکه اجازه ظهور داده می شود. امامی که پرده کعبه را گرفته و ندبه می کند، آنگاه پشت به کعبه می کند و جملاتی برای معرفی خویش بیان می کند: 
الا یا اهل العالم! انا المهدی؛ آگاه باشید ای جهانیان که من مهدی هستم
الا یا اهل العالم! انا الصمصام المنتقم؛ آگاه باشید ای اهل عالم که من شمشیر انتقام گیرنده هستم
الا یا اهل العالم! انّ جدی الحسین قتلوه عطشانا!  ؛ ای اهل عالم آگاه باشید که جد من حسین را تشنه کام کشتند.
حدیث سوم:
سومین اشتشهادیه اینست که بعداز ظهر عاشورا، وقتی امام (ع) در قلتگاه می افتند، اسب بازمی گردد بطرف خیمه گاه. هرکسی با این اسب تربیت شده پدر، صحبتی دارد، از جمله حضرت سکینه خاتون (س). ایشان یک عبارت دارد:
"هَلْ سُقِیَ اَبی اَمْ قُتِلَ عَطْشاناً" ؛ ای وابسته پدرم! آیا پدرم را آب دادند یا او را تشنه کشتند؟
حدیث چهارم:
پیامی است که امام (ع) به این مخدره دادند که جنبه ملکوتی دارد:
شیعتی مهما شربتم ماء عذب فاذکرونی ؛ هرگاه آب گوارا نوشیدید یاد من باشید.
اینجا نکته ای را عرض کنم که خیلی زیباست. از امام صادق (ع) سؤال کردند: آقا من نمی توانم یازده رکعت نماز شب بخوانم. چه کنم؟
فرمودند: در روز یازده رکعت را قضا کن. گفت: اگر نشد؟ فرمودند: سه رکعت، دو رکعت شفع و یک رکعت وتر را در موقع اش بخوان. اگر نشد، آن ار قضا کن.
گفت: اگر این نیز حاصل نشد؟ فرمودند: نماز مغرب و عشا را به جماعت کن و پس از آن آیه آمن الرسول را بخوان.
گفت: اگر میسور نبود؟ فرمودند: شب که می خوابی، از خواب که بیدار می شوی، تشنه می شوی؟ گفت: بله 
فرمودند: آب که می نوشی، بر امام حسین (ع) سلام بده، ثواب نماز شب در نامه عملت ثبت و ضبط می شود.
عطش اینقدر مهم است که اگر بعد از نوشیدن آب، نام ایشان را ذکر کنی، ثواب نماز شب برایت نوشته می شود. منبع این حدیث کتاب شریف "عده الداعی" نوشته ابن فهد حلی است.
حدیث پنجم:
امام زین العابدین (ع) در شب سوم شهادت حضرت، بر روی سنگ قبر ایشان این جملات را نوشتند:
هذا قبر حسین بن علی بن ابیطالب، الّذی قتلوه عطشاناً غریباً ؛ این قبر حسین فرزند علی اب ابیطالب است که او را تشنه و غریب به شهادت رساندند. این همه ظلم بر امام رفته، اما عطش را ذکر می کنند.
حدیث ششم:
ما مخلوقیم و خداوند خالق، او معبود است و ما عبد. ما هیچ شباهتی به خدا نداریم، نه در ذات، نه در اعمال و نه در صفات. فقط بنده، یکجا شبیه خداوند می شود. آن هم جایی که برای امام حسین (ع) روضه می خواند. اولین روضه خوان امام حسین (ع) خداست. وقتی برای حضرت آدم ابوالبشر به درخت ممنوعه نزدیک شد و از آن میل کرد و مشکل ایجاد شد، جبرئیل آن کلمات را به او تعلیم داد. فَتَلَقی آدَمُ مِنْ رَبِّه كَلمات.
به آدم گفت که خداوند را به این اسماء قسم دهد و بگوید: یا حمید بحق محمد، یا عالی بحق علی، یا فاطر بحق فاطمه، یا محسن بحق الحسن، یا قدیم الحسان بحق الحسین. همه را گفت از پیامبر اکرم (ص) تا امام حسین (ع). وقتی  به نام حسین رسید، در حدیث دارد که آدم گفت: جبرئیل! چهار اسمی را که گفتم بخشی از غم دلم رفت، اما این اسم را که گفتم، غم بر دلم نشست و اشکم جاری شد.
جبرئیل برای آدم (ع) جریان کربلا را نقل می کند: این فرزند توست که مصیبتی به او می رسد. او. عطشان و غریب و تنها کشته می شود. او یار و یاوری ندارد و می گوید: آه از عطش! آه از نبود یاور! عطش در کربلا به حدی می رسد که آسمان را بصورت دود می بیند و کسی عطش حسین (ع) را جواب نمی دهد مگر شمشیر و سنگ که بر او می زنند. آدم و جبرئیل گریستند مانند مادر فرزند مرده!
من شش مورد را استشهاد کردم. اما موارد بسیاری در تاریخ هست، سنگین تر هم هست! قصّه عطش قصّه کاملاً جدی است.
شبهه عطش در کربلا:
عده ای بعنوان وکیل مدافع یزید بن معاویه آمده اند و از او دفاع می کنند. چقدر باید پست باشند. حزن برای امام حسین (ع) ایمان می خواهد و انصاف. مسیحی برای امام حسین (ع) عزاداری می کند بدلیل اینکه نمی تواند بپذیرد انسانی با این کمالات، اینگونه مورد ظلم و ستم قرار بگیرد. این آزادگی می خواهد. حضرت در روز عاشورا فرمودند: إِنْ لَمْ یَكُنْ لَكُمْ دینٌ وَ كُنْتُمْ لا تَخافُونَ الْمَعادَ، فَكُونُوا أَحْرارًا. اگر دین ندارید اقلاً آزاده باشید! من به کسانی که شبهات را مطرح می کنند می گویم اگر دین ندارید، لااقل آزاده باشید! اگر مدافع امام حسین (ع) نیستید، مدافع یزید نباشید.
گفته اند عاشورای 61 هجری قمری، معادل 20 مهرماه 51 هجری شمسی بوده و معادل 9 اکتبر سال 680 میلادی بوده است. وقتی عاشورا در مهر واقع شود، چون مهر ماهی پاییزی است، در پاییز عطش نمی تواند آنقدر برجسته باشد! زیرا پاییز آنقدر گرم نیست که شما اینگونه حرف بزنید. مضافاً، اقلیم کربلا طوری است که چون محصور به آب است، هر جای این زمین را که به عمق یک متر بکنید به آب می رسید!
این همان حرفی است که ابوحامد غزالی، عالم اهل تسنّن بعنوان وکیل مدافع یزید گفته است. حالا یک قصه ای اتفاق افتاد و گذشت، شما بگذرید و یزید را لعن نکنید. وقتی می پرسید: چرا؟! می گویند: ممکن است یزید توبه کرده باشد، بالاخره یزید از صحابه است!
خوب حسین (ع) هم از صحابه است! آنها هر کاری کردند خوشان می دانند و خودشان. بالاخره صحابه هم اشتباه می کنند! فوقش توبه می کنند. این را روحیه لطیف عرفانی نمی گویند بلکه روحیه خبیث شیطانی می گویند!
حالا می خواهیم جواب دهیم که قصه عطش چیست؟
نامه یزید:
نامه ای از شام به کوفه فرستاده شد، از یزید به ابن زیاد. از آنجا نیز به کربلا فرستاده و به حر بن یزید ریاحی رسید.
یک قاعده حقوقی داریم به نام اعتراف، اعتراف لازمه اش ایمان نیست، بلکه عقل است! اعتراف العقلاء علی انفسهم جایز، نافذ. یعنی اعتراف فرد عاقل بر خودش جائز و نافذ است. اگر کسی در سلامت عقل باشد و بگوید من یک میلیون تومان بدهکار هستم، از نظر قضایی این اعتراف محل توجه است، چون لازمه اش صحت عقل است!
در نامه ای که بدست حر رسید، آمده است: "اما بعد فجعجع بالحسین حین یبلغک کتابی هذا و یقدم علیک رسولی و لا تنزله الا بالعراء فی غیر خضر و علی غیر ماء..." بر حسین سخت بگیرید تا اینکه نامه ام به شما برسد. او را پیاده نکنید مگر در صحرایی که نه سبزه ای داشته باشد و نه آبی!
یعنی ما برای کشتن حسین (ع) برنامه داریم و این برنامه از شام باید برسد! این چیزی نبود که عمر سعد تصمیم گرفته باشد. اما شام از چه کسی دستور گرفته، یک تحلیل تاریخی دارد. دستگاه خلافت مسلمانان در آن زمان، مشاوری مسیحی بنام سرجون داشته که نقشه کشیدند. خودشان اعتراف کرده اند که او را به سرزمینی بی آب و علف ببرید! وکیل مدافع می گوید مهرماه بوده، آب بوده، هوا گرم نبوده و ...! این اعتراف، مقدم بر حرف وکیل مدافع است.
کسی که راجع به امام حسین (ع) می گوید اگر زمین را بکند آب بدست می آورد، خیلی بی معرفت است. او نه امام (ع) را می شناسد و نه امامت را می داند چیست. امام موجود مفترض الطاعه علی جمیع الموجودات است. امام واجب الاطاعه است. اگر بخواهد آب بدست آورد، لازم نیست زمین را بکند، اراده کند کافی است. همانطور که 20 سال پیش از آن در کوفه و در زمان حکومت پدرش، امیرالمؤمنین (ع) اینگونه اراده کرد.
تاریخ شیعه و سنّی نوشته اند کوفیان آمدند خدمت علی ابن ابیطالب (ع) و گفتند خشکسالی شده است. آب نداریم و نزدیک است که تلف شویم! کاری کنید آقا! ایشان به امام حسین (ع) فرمودند: حسین جان! برای این مردم دعا کن و از آسمان خشک، باران بگیر! پس از دعای حضرت، باران آمد و شهر کوفه پر از آب شد. خدمت حضرت برای عرض تشکر رسیدند و گفتند که انشاءالله روزی جبران می کنیم!
بررسی وضعیت آب و هوای کربلا در عاشورا:
دمای هوا در عاشورا:
این گزارش علمی را از دو سایت هواشناسی نووا، که سایت معتبر هواشناسی کشور آمریکا است، و سایت مرکز هواشناسی بین المللی برای هوای کربلا استخراج کرده ام. آب و هوای کربلا از سال 1935 میلادی ثبت و ضبط شده است. در دو دوره سایت هواشناسی نووا، یک دوره 25 ساله از 1935 تا 1959 میلادی را ملاک قرار داده است. مرکز هواشناسی بین المللی از سال 1976 میلادی تا 2008 میلادی یعنی یک دوره 33 ساله را ملاک قرار داده است. یک دوره را ملاک قرار می دهند و کمترین و بیشترین دما را در آن ثبت می کنند. بیشترین دمایی که در ماه اکتبر معدل مهرماه ثبت شده در سال 1935، 43 درجه؛ در سال 1936، 28 درجه؛ در سال 1937، 27 درجه؛ در سال 1938، 40 درجه و ... بوده است.
اینها در طول مدت زمان ذکر شده اندازه گیری می کنند و میانگین می گیرند. پایگاه نووا میانگین بیشترین دما در ماه اکتبر که معادل همان محرم 61 است را 35 درجه اعلام کرده است. بنابراین هیچ دلیلی وجود ندارد که مهرماه حتما 18 یا 20 درجه بوده باشد! پایگاه بین المللی هم میانگین بیشترین دمای هوا در مهرماه را 33 درجه اعلام کرده است. این یکی از مختصاتی است که در اکتبر یا همان مهر در عاشورا بدست آمده است.
تابش خورشید:
دومین خصوصیتی که درخواست شده، زمان تابش خورشید است. تابش خورشید در ماه اکتبر 10 ساعت و بطور مستقیم است. اگر چه ماه مهر در شش ماه دوم سال است اما تابش 10 ساعت و مستقیم از خصوصیات فصل تابستان است و موجب حرارت خیلی بالا می¬شود.
اقلیم و آب و هوای کربلا:
اما اقلیم کربلا؛ میزان بارش مجموعا در طول سال کمتر از 250 میلیمتر است، میزان دمای حداکثر بین 33.5 تا 35، ارتفاع از سطح دریا حدود 20 تا 45 متر است و رطوبت پایین هوا کمتر از 30 درصد است. برمبنای این مختصات، اقلیم کربلا گرم و خشک است. از نظر اقلیمی، تقسیم بندی مناطق به ترتیب فراخشک، خشک، نیمه خشک، معتدل و نیمه مرطوب است. سرزمین کربلا از نظر مرتبه در جایگاه دوم قرار می گیرد!
پس بنابراین گزارشها نمی توان به این نتیجه رسید که عاشورای سال 61 هجری، آب و هوای پاییزی داشته است. این حرف هیچگونه مبنای علمی ندارد. حرف را باید با دلیل بپذیرید یا رد کنید. نحن اصحاب الدلیل! ما پیرو دلیل هستیم.
منتقدان و مخالفان به چه دلیل این حرف را می زنند؟ چگونه این مطلب را استنباط کرده اند؟ این حرف در باطنش حکایت از خباثت می¬کند!
عطش؛ امتحان الهی
این دلیل علمی ما بود اما داستان عطش واقعاً چیست؟ حرف اصلی، اینها نیست. آقای ما بالاتر از این حرفها است!
"أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَكُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ"  آیا مردم گمان كردند که بگویند: ایمان آوردیم، به حال خود رها مى‏شوند و آزمایش نخواهند شد؟!
دو چیز در دین ما وجود دارد:
1.سؤال و جواب
2.امتحان
سؤال و جواب و امتحان بر مبنای کمال عقل و بر اساس احراز مقامات و کمالات مراتب عقلانی است. بهمین خاطر است که مجانین در قیامت مورد سؤال واقع نمی شوند. از آنجایی که انبیاء و اولیاء در عالیترین مراتب عقل هستند، لذا امتحانات ایشان چیزی نظیر در دل آتش رفتن است. باید از نظر کمال عقلی ابراهیم باشی تا امتحانت این شود که در دل آتش بروی!
پس خداوند امتحان می گیرد و شوخی بردار نیست! اما امتحان  امام حسین (ع) چیست؟ اگر ابراهیم فرزند به قربانگاه می برد، حسین (ع) نیز می برد. ابراهیم دست اسماعلیل را گرفت و به قربانگاه برد برای ذبح، اما ذبح نکرد و بازگردانید. اما حضرت اباعبدالله (ع) علی اصغر (ع) خود را به میدان برد نه برای ذبح، اما ذبح شده بازگشت. این امتحان حسین بن علی (ع) است که بر مبنای کمال عقل اوست.
یکی از شخصیتهایی که در قرآن ذکر شده و امتحان شده است، طالوت است که امتحان او عطش است، قرآن را با دقت بخوانید!
طالوت فرمانروایی بود از طرف یکی از انبیاء بنی اسرائیل که در تاریخ انبیاء نام او را ظاهراً "سموئیل" گفته اند. این پیامبر برای مردم زمانش فرمانروا و حاکمی انتخاب کرد بنام طالوت. پس از این تصمیم، آنها دو دسته شدند! جناب طالوت برای اینکه یارکشی کند و افراد تحت حمایت خود را برای رویارویی با جالوت پیدا کند، یک امتحان گذاشت. این امتحان هم از ناحیه خداوند بود. گفت وقتی به نهر آب می رسیم، هر کس از آب نخورد یا به اندازه جرعه ای بخورد از من است؛ وگرنه از من نیست! این امتحان را خداوند برای طالوت قرار داد برای یافتن یاران وفادار! در سوره مبارکه بقره آیه شریفه 249 آمده است:
"فَلَمَّا فَصَلَ طالُوتُ بِالْجُنُودِ قالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلیكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی وَ مَنْ لَمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِیَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلاَّ قَلیلاً مِنْهُمْ فَلَمَّا جاوَزَهُ هُوَ وَ الَّذینَ آمَنُوا مَعَهُ قالُوا لا طاقَةَ لَنَا الْیَوْمَ بِجالُوتَ وَ جُنُودِهِ قالَ الَّذینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثیرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرینَ"  
و هنگامیكه طالوت (به فرماندهى لشكر بنى اسرائیل منصوب شد) سپاهیان را با خود بیرون برد، به آنها گفت: «خداوند، شما را بوسیله یك نهر آب، آزمایش مى‏كند؛ آنها (که به هنگام تشنگى) از آن بنوشند، از من نیستند؛ و آنها كه جز یك پیمانه با دست خود، بیشتر از آن نخورند، از من هستند» جز عده كمى، همگى از آن آب نوشیدند. سپس هنگامیكه او و افرادى كه با او ایمان آورده بودند، (و از بوته آزمایش، سالم بدر آمدند) از آن نهر گذشتند، (از كمى نفرات خود، ناراحت شدند و عده‏اى) گفتند: «امروز، ما توانایى مقابله با (جالوت) و سپاهیان او را نداریم» اما آنها كه مى‏دانستند خدا را ملاقات خواهند كرد (و به روز رستاخیز ایمان داشتند) گفتند: «چه بسیار گروههاى كوچكى كه به فرمان خداوند بر گروه‏هاى عظیم پیروز شدند!» و خداوند با صابران و استقامت‏كنندگان است.
عطش در کربلا دو بعد دارد: یک بعد بین امام (ع) است و خداوند، یک بعد بین لشگر یزید است و امام (ع)
امام(ع) ابتلاء و امتحانش عطش است، آنها امتحانشان إِبْرَادُ كَبِدٍ حَارَّةٍ بوده است یعنی خنک کردن جگر تفتیده. حسین بن علی (ع) در امتحانش پیروز شد، اما یزید و یارانش مردود شدند.
چرا حسین بن علی (ع) که در حال امتحان است، اینقدر بر عطش تأکید می کند؟ دلیلش اینست که بگوید عطش اثرش را گذاشته است. با همه این حرفها من جگرم تشنه است! در واقع امام اتمام حجت کرده اند که بعدا دیگران نگویند ما که نمی دانستیم او تشنه بوده است! ما فکر کردیم دارد امتحان می دهد. امتحان رابطه بین خداوند و امام است و اما امتحان آنها آب دادن به امام (ع) بوده است. اما این طایفه در گذشته هم همواره آب را بسته اند. ابوسفیان در جنگ بدر، معاویه در جنگ صفین و ... و لشگر یزید هم از امتحان سربلند بیرون نیامد و مردود شد.
•رسول خدا فرمودند: "لكل كبد حرّى اجر  " سیراب کردن جگر تشنه ثواب دارد [بحار الانوار ج 74، صفحه 370]
•از رسول خدا پرسیدند چقدر ثواب دارد فرمودند: مثل اینکه برده ای از نسل حضرت اسماعیل را آزاد کند. یعنی پیامبر زاده ای را آزاد کند! [الكافی، ج‏2، ص: 202]
•پیامبر اکرم فرمودند: "إذا كَثُرَت ذُنوبُكَ فاسْقِ‏الماءَ عَلَى الماءِ   " هرگاه گناهانت زیاد شد، مرتب به تشنگان آب برسان! [كنز العمّال : 16377]
امام باقر فرمودند: عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى یُحِبُّ إِبْرَادَ الْكَبِدِ الْحَرَّى وَ مَنْ سَقَى كَبِداً حَرَّى مِنْ بَهِیمَةٍ أَوْ غَیْرِهَا أَظَلَّهُ اللَّهُ یَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ‏ خداوند دوست دارد آب دادن به تشنه را و هرکس که موجود تشنه ای را سیراب کند می خواهد حیوان باشد و یا انسان؛ خدا در روز قیامت او را زیر سایه رحمت خودش قرار می دهد. [الكافی، ج‏4، بَابُ سَقْیِ الْمَاء، ص: 59]
حضرت ابوالفضل العباس (ع) اگر آب نمی نوشید از لشگر امام (ع) بود و اگر یک کف دست می نوشید باز هم از لشگر امام (ع) بود. اگر دست مبارک را داخل آب فرو برد بالا آورد، دلیلش این بود که می توانست بنوشد اما لب تشنه حسین ابن علی(ع) را یاد آورد و رها کرد. فَذَکر عطش الحسین(ع)!
قصه عطش، امتحان امام (ع) بود. قصه عطش امتحان یزید بود. آقای ما نیازی ندارد که در زمستان در کربلا بوده باشد یا در تابستان. در مهرماه بوده باشد یا مرداد ماه! اگر اراده آب کند هر وقت که بخواهد آب بدست می آورد. "إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلیكُمْ بِنَهَرٍ" خداوند امتحان حسین (ع) را تشنگی قرار داده است. و چه امتحانی داد و قبول شد!
جان عالم بفدای حسین (ع)! کاری کرد که عالم و آدم انگشت به دهان مانده اند. تا قیامت این ثلمه جبران ندارد.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  معالی السبطین، ج 1، ص 208; ریاض القدس، ج 1، ص 263; سحاب رحمت، ص 342.
   الزام الناصب فی اثبات الحجة الغائب، یزدی حائری‏پور، ج 2، ص 282.
   الوقایع والحوادث، ج 3، ص 269; معالی السبطین، جزء 2، ص 31; سوگنامه آل محمد، ص 398 به نقل از منتهی الآمال، ج 1، ص 293 
  معالی السبطین، جزء 2، ص 29 و 90; سوگنامه آل محمد (ص)، ص 371; به نقل از تذکرة الشهداء، ملاحبیب الله کاشانی، ص 349 .
  سوره مبارکه عنکبوت، ایه شریفه2
  سوره مبارکه بقره آیه شریفه249ا
  بحار الانوار ج.74 ، صفحه 370
  كنز العمّال : 16377
   الكافی، ج‏4، بَابُ سَقْیِ الْمَاء، ص: 59


زینبیون 69 مددی



برچسب ها: عطش درکربلا، موضوع عطش در کربلا، آب و هوای روز عاشورا سال 61 هجری، عطش امام حسین ع، عطش و تشنگی امام حسین ع، آیا حسین در کربلا تشنه بود، بررسی عطش در کربلا،
نوشته شده در تاریخ شنبه 16 آبان 1394 توسط حسین شرعیاتی

قالب وبلاگ

Online User